Rodzaje palet magazynowych, ich materiały i wymiary

Rodzaje palet według materiału

Paleta jest nośnikiem ładunku, który przechodzi przez wiele rąk, więc materiał decyduje o jej trwałości i o tym, czy da się ją naprawić. Podstawowy podział dotyczy właśnie materiału, a poniższa tabela zestawia trzy typy pod względem ceny i trwałości oraz typowego zastosowania. Paleta zmniejsza liczbę operacji przeładunkowych i pozwala liczyć ładunek w jednostkach, co wykorzystują systemy opisane w tekście o systemach IT w branży TSL.

Paleta drewniana

Drewno jest najpopularniejsze ze względu na niską cenę zakupu. Masa palety bywa zmienna, bo drewno chłonie wilgoć, co wpływa na koszty transportu. Uszkodzone nośniki często da się naprawić, co jest ekonomiczne, ale wilgoć sprzyja pleśni i szkodnikom, więc palety drewniane ograniczają zastosowanie w niektórych branżach.

W wysyłkach międzynarodowych drewniane opakowania podlegają wymaganiom fitosanitarnym. Norma ISPM 15 opisuje obróbkę drewna, a jej potwierdzeniem jest znak na nośniku. Wykaz standardów publikuje Międzynarodowa Konwencja Ochrony Roślin na stronie standardów ISPM.

Paleta plastikowa i metalowa

Paleta plastikowa ma stałą masę i jest łatwa do mycia, więc sprawdza się w przetwórstwie spożywczym i farmacji. Nie chłonie wilgoci i jest odporna na chemikalia, co zwiększa bezpieczeństwo ładunku. Cena zakupu jest zwykle wyższa niż palety drewnianej, a przy długiej żywotności koszt rozkłada się na wiele cykli.

Paleta metalowa oferuje najwyższą wytrzymałość i nośność, dlatego stosuje się ją do bardzo ciężkich ładunków i w trudnych warunkach. Jest odporna na ogień i uszkodzenia mechaniczne, więc rzadko wymaga napraw. Jej koszt zakupu jest najwyższy, więc ewidencja takich nośników bywa prowadzona indywidualnie.

Palety lekkie i jednorazowe

Obok trzech głównych typów w obiegu występują nośniki lekkie. Palety tekturowe i papierowe projektuje się głównie do jednorazowego użytku lub transportu eksportowego, bo nie wracają do właściciela. Palety styropianowe dobrze absorbują wstrząsy, więc przewozi się na nich towary wrażliwe na uderzenia.

Odrębny segment stanowią palety aluminiowe o wysokiej nośności. Są lekkie i odporne na korozję. Farmacja i przemysł spożywczy stosują je tam, gdzie liczy się higiena. Ich konstrukcja nie zawiera gwoździ ani drzazg, co upraszcza bezpieczną obsługę. W ewidencji wszystkie te nośniki mają osobne pozycje słownika, a jednorazowe nie generują salda zwrotnego.

Wymiary i normy palet w obrocie gospodarczym

Paleta europejska i paleta przemysłowa

Najpowszechniejszym nośnikiem w obrocie europejskim jest europaleta o wymiarach 800 na 1200 milimetrów, oznaczana wypaleniami na wspornikach. Obok niej funkcjonuje paleta przemysłowa 1000 na 1200 milimetrów, stosowana tam, gdzie ładunek wymaga większej powierzchni. Wybór między nimi wynika najczęściej z wymagań odbiorcy oraz z parametrów regałów.

Wymiary nośników w wymianie międzynarodowej opisuje seria norm ISO 6780, a wymagania jakościowe dla palet wymiennych publikuje organizacja EPAL. Odwołanie do tych dokumentów w umowie handlowej usuwa niejasności co do przedmiotu wymiany. Ocenę stanu użytkowanych palet omawia tekst o klasach jakości palet.

Nośność podaje się osobno dla trzech sytuacji: podnoszenia wózkiem, składowania w stosie na posadzce i ułożenia w regale. Ta sama paleta ma w każdej z nich inny limit, a najniższy z nich ogranicza masę ładunku. Dane o nośności trafiają do słownika rodzajów, dzięki czemu system może odrzucić dokument, który przekracza limit miejsca paletowego.

Standaryzacja wymiarów a transport i regały

Ujednolicone wymiary pozwalają zaplanować ładunek bez pomiarów. Typowa naczepa o długości 13,6 metra mieści 33 europalety w jednej warstwie, a regały paletowe projektuje się pod moduł europalety. Wózki widłowe i urządzenia manipulacyjne mają widły dobrane do standardu, więc przeładunek jest szybszy, a liczba uszkodzeń towaru mniejsza.

Standard ułatwia też planowanie układu magazynu. Regały o znanej szerokości przęsła przyjmują znaną liczbę palet, a system informatyczny liczy pojemność stref bez ręcznych szacunków. Standardowe palety pasują również do zautomatyzowanych systemów magazynowych, w których nośnik o niestandardowym wymiarze zatrzymałby przenośnik. Ogólne zasady doboru systemu opisuje artykuł o systemach magazynowych.

Reguła: rodzaj palety wybiera się przed regałem i wózkiem, a nie po nich, bo wymiary nośnika ustalają moduł całego magazynu.

Reguła wynika z kosztu zmiany. Przebudowa regałów pod inny wymiar jest wielokrotnie droższa niż zmiana dostawcy palet, a mieszanie dwóch standardów w jednej alejce obniża gęstość składowania. Jeżeli firma obsługuje odbiorców wymagających palet przemysłowych, jej strefy powinny mieć osobne, oznaczone miejsca dla tego wymiaru.

Palety w obrocie międzynarodowym i pooling

Palety wymieniane między firmami wymagają wspólnych zasad oceny. W systemach puli operator ustala kryteria jakości i prowadzi salda kontrahentów, a użytkownik nie weryfikuje pochodzenia każdej palety. Przy wymianie na rampie strony uzgadniają rodzaj i klasę nośnika, a różnice rozlicza się według umowy.

Standaryzacja wymiarów sprawiła, że wymiana nośników między krajami stała się możliwa bez przepakowywania ładunku. Dla ewidencji oznacza to, że każdy nośnik ma opisany rodzaj i stan, a rozliczenia między krajami opierają się na tych samych parametrach. Mechanikę salda opisuje tekst o ewidencji palet i rozliczaniu poolingu, a modele obrotu artykuł o rozliczaniu palet w łańcuchu dostaw.

Znakowanie i identyfikacja nośników

Identyfikator nośnika zależy od jego wartości. Palety drewniane liczy się ilościowo według rodzaju, bo zwykle nie ma ona numeru, a stratę jednej sztuki pokrywa saldo. Skrzyniopalety i nośniki metalowe oznacza się indywidualnie tabliczką lub tagiem RFID, ponieważ ich wartość jednostkowa uzasadnia śledzenie każdego egzemplarza.

Inaczej wygląda paleta załadowana towarem. Dostaje ona numer SSCC na etykiecie logistycznej, który identyfikuje jednostkę, a nie drewniany nośnik pod nią. Oba poziomy współistnieją, a ich relację omawia tekst o paletach w systemie magazynowym.

Przechowywanie i eksploatacja palet

Trwałość palety zależy nie tylko od jakości wykonania, lecz także od warunków, w jakich leży między kolejnymi kursami. Nośniki drewniane składowane na wolnym powietrzu bez zadaszenia chłoną wilgoć, co zwiększa ich masę i przyspiesza rozwój pleśni. Paleta zawilgocona bywa odrzucana przez odbiorców z branży spożywczej, a jej wysuszenie jest w praktyce nieopłacalne.

Warunki składowania pustych palet

Zadaszona strefa z podziałem na rodzaje i klasy jakościowe rozwiązuje jednocześnie problem trwałości i problem policzalności. Stos nośników na oznaczonym polu daje się przeliczyć w kilka minut, a palety rozrzucone po hali wymagają obchodu całego obiektu. Organizację takiego obszaru omawia artykuł o magazynie paletowym.

Stosy pustych palet układa się na równym podłożu i ogranicza ich wysokość, bo wysoki stos chwieje się i przewraca. Dopuszczalną wysokość ustala instrukcja bezpieczeństwa magazynu, a nie ogólna reguła, ponieważ zależy ona od materiału i stanu palet.

Naprawa i wycofanie z obiegu

Nośnik uszkodzony powinien trafić do wydzielonej strefy, a nie wracać do obiegu. Ewidencja rejestruje przekazanie do naprawy i powrót po niej, bo bez tych zapisów saldo maleje bez wyjaśnienia, a różnica zostaje zaksięgowana jako niedobór. Zagadnienia ewidencyjne rozwija materiał o ewidencji palet.

Warto śledzić udział nośników wycofywanych w skali roku. Wzrost tego wskaźnika sygnalizuje albo pogorszenie jakości przyjmowanych palet, albo problem z obsługą wózkami. Obie przyczyny da się usunąć, ale najpierw trzeba je dostrzec w danych.

Palety są także przyjazne środowisku, o ile krążą wiele razy. Naprawy i konserwacja wydłużają okres użytkowania, a nośniki z tworzyw sztucznych, które są trwalsze i odporne na warunki atmosferyczne, dobrze znoszą wielokrotne mycie. Ogólne zasady obiegu opakowań opisuje artykuł o gospodarce paletowej.

Rodzaje palet w systemie informatycznym

System magazynowy nie widzi palety jako przedmiotu, dopóki jej rodzaj nie zostanie zapisany w słowniku. Słownik rodzajów palet przechowuje wymiary i nośność każdego nośnika, a materiał zapisuje w osobnym polu. Dokumenty ruchu odwołują się do niego kluczem. Dzięki temu zmiana parametru, na przykład nośności, wymaga jednej edycji, a nie poprawiania tysięcy zapisów.

CREATE TABLE dbo.RodzajPalety (
    RodzajId    TINYINT     PRIMARY KEY,
    Nazwa       VARCHAR(40) NOT NULL UNIQUE,
    DlugoscMm   SMALLINT    NOT NULL,
    SzerokoscMm SMALLINT    NOT NULL,
    Material    VARCHAR(10) NOT NULL CHECK (Material IN ('drewno', 'tworzywo', 'metal')),
    NosnoscKg   SMALLINT    NOT NULL,
    Zwrotna     BIT         NOT NULL
);

-- miejsca, w których mieści się paleta danego rodzaju (@RodzajId)
SELECT m.MiejsceId
FROM dbo.MiejscePaletowe AS m
JOIN dbo.RodzajPalety AS r
  ON r.SzerokoscMm <= m.SzerokoscMm AND r.NosnoscKg <= m.MaxMasaKg
WHERE r.RodzajId = @RodzajId;

Schemat jest przykładowy, a nazwy obiektów nie odpowiadają bazie konkretnego produktu. Kolumna zwrotności odróżnia nośniki, które wracają do właściciela, od jednorazowych, i steruje tym, czy dokument wydania tworzy saldo. Zapytanie pokazuje, że dobór miejsca składowania można oprzeć na parametrach nośnika, a nie na opisie słownym.

Według opisu programu Studio PWS.net rejestruje on przyjęcia i wydania palet oraz ich przesunięcia, co daje aktualne stany magazynowe nośników. Raporty pozwalają analizować dane i podejmować decyzje o zakupach lub naprawach. Zasady zarządzania paletami opisuje portal gospodarka paletami w programie PWS, a produkt przedstawia strona ewidencji palet w oprogramowaniu.

Raport stanu nośników łączy słownik z tabelą ruchów i grupuje palety według materiału. Wynik pokazuje, ilu nośników każdego rodzaju firma używa w obiegu, co jest punktem wyjścia do decyzji o zakupie.

SELECT r.Nazwa, r.Material, SUM(p.Ilosc) AS WObiegu
FROM dbo.StanNosnikow AS p
JOIN dbo.RodzajPalety AS r ON r.RodzajId = p.RodzajId
GROUP BY r.Nazwa, r.Material
ORDER BY r.Material, r.Nazwa;

System zarządzania paletami przydziela miejsca składowania przyjętym nośnikom. Analizuje dostępne regały i strefy, a magazynierzy nie odkładają palet chaotycznie, więc pojemność magazynu rośnie bez przebudowy. Pełna historia ruchów palety jest dostępna od przyjęcia, przez przesunięcia wewnętrzne, aż po wydanie. Rolę systemu klasy WMS omawia artykuł o roli WMS w magazynowaniu, a lokacje i numery SSCC tekst o paletach w systemie magazynowym.

Dobór palety do zastosowania

Wybór palety jest decyzją o kosztach i ryzyku, a nie tylko o materiale. Cztery kryteria porządkują ten wybór, a ich wagę ustala rodzaj ładunku i sposób obiegu nośnika.

• Nośność i rodzaj ładunku - obciążenie dynamiczne i statyczne musi mieścić się w danych nośnika, także po naprawach.
• Wymagania higieniczne - branża spożywcza i farmaceutyczna preferuje powierzchnie łatwe do mycia i odporne na wilgoć.
• Koszt cyklu życia - cena zakupu dzieli się przez liczbę kursów, a do niej dolicza się koszt napraw i ewidencji.
• Zgodność z regałem i wózkiem - wymiar nośnika i rozstaw wideł muszą odpowiadać wyposażeniu magazynu.

Kryteria wzajemnie się ograniczają. Nośnik idealny higienicznie bywa najdroższy, a najtańszy nie znosi wilgoci, więc decyzję warto poprzeć danymi z ewidencji, czyli liczbą cykli i udziałem wycofań. Osobno liczy się koszt napraw. Dane te pokazują, który rodzaj palety opłaca się w konkretnym obiegu.

Osobną decyzją jest zwrotność. Paleta zwrotna generuje saldo i wymaga ewidencji obiegu, a jednorazowa wchodzi do kosztu towaru i znika z rozliczeń. Mieszanie obu typów w jednym dokumencie wydania prowadzi do błędnych sald, dlatego słownik rodzajów oznacza zwrotność jako parametr, a nie jako uwagę w opisie.