Palety w systemie magazynowym - lokacje palet i numer SSCC

Paleta jako obiekt w systemie magazynowym

System magazynowy, który zna tylko ilość towaru na indeksie, nie odpowie na pytanie, gdzie stoi konkretna paleta. Ewidencja palet w systemie magazynowym traktuje paletę jako osobny obiekt z własnym numerem i miejscem oraz statusem, a także historią ruchów. Towar jest jedną informacją, a jednostka ładunkowa, na której stoi, drugą.

W praktyce rozróżnia się dwa poziomy. Nośnik to drewniana lub plastikowa paleta jako opakowanie zwrotne, liczona w rozliczeniach z kontrahentami. Jednostka logistyczna to nośnik razem z towarem, opisany etykietą. Saldo nośników z przewoźnikami opisuje osobny tekst o ewidencji palet. Ten artykuł dotyczy palety w magazynie: gdzie leży, jak jest oznaczona i jak system zmienia jej status.

Słownik rodzajów nośników ma znaczenie dla obu poziomów. Paleta EUR 1200 x 800 mm i paleta przemysłowa 1200 x 1000 mm podlegają innym zasadom obrotu niż paleta H1 z branży spożywczej, skrzyniopaleta czy pojemnik IBC, a ich wartość też jest różna. Wymiary opisują normy serii ISO 6780 oraz PN-EN 13698, a zasady jakościowe dla palet wymiennych publikuje EPAL. Rodzaje palet przechowuje się jako słownik, do którego odwołują się dokumenty i lokalizacje.

Nośnik może mieć kartę stanu technicznego. Zapisuje się w niej datę ostatniej naprawy oraz dopuszczalne obciążenie, a także decyzję, czy paleta nadaje się do dalszego użytku. Dzięki karcie paleta uszkodzona nie wraca do obiegu, a magazyn widzi, ile sztuk czeka na naprawę, zanim zabraknie dobrych nośników.

Lokacje palet i adresowanie miejsc

Lokacja palety jest adresem miejsca, a nie opisem słownym. Typowy adres składa się z alejki i regału, a także poziomu oraz pozycji na poziomie, na przykład A-03-2-04. Taki zapis pozwala terminalowi prowadzić operatora do miejsca, a systemowi liczyć zajętość według stref. Strefy przyjęć i składowania oraz pustych palet mają w systemie osobne oznaczenia, a raporty zajętości liczy się dla każdej z nich. Zasady doboru miejsca omawia artykuł o kryteriach wyboru lokalizacji.

Miejsce paletowe ma własne parametry: strefę i dopuszczalną masę, a także wysokość oraz typ składowania. System nie powinien pozwolić odłożyć palety o masie większej niż nośność poziomu ani umieścić dwóch palet w miejscu jednopaletowym. Drugą regułę można oprzeć na bazie danych, a nie tylko na aplikacji, co zabezpiecza ewidencję przed błędem w dowolnym kliencie.

Jedna paleta w jednym miejscu

Poniższy schemat jest przykładowy, a nazwy obiektów nie odpowiadają bazie konkretnego produktu. Filtrowany indeks unikalny gwarantuje, że do jednego miejsca należy co najwyżej jedna paleta, a palety bez miejsca (w przyjęciu lub w drodze) są pomijane. W składowaniu blokowym, gdzie miejsce mieści kilka palet, indeksu unikalnego nie stosuje się i limit pilnuje procedura.

CREATE TABLE dbo.MiejscePaletowe (
    MiejsceId INT IDENTITY(1,1) PRIMARY KEY,
    Adres     VARCHAR(12) NOT NULL UNIQUE,   -- np. A-03-2-04
    Strefa    CHAR(1)     NOT NULL,
    MaxMasaKg SMALLINT    NOT NULL
);

CREATE TABLE dbo.Paleta (
    Sscc      CHAR(18)     PRIMARY KEY,
    MiejsceId INT          NULL REFERENCES dbo.MiejscePaletowe (MiejsceId),
    MasaKg    DECIMAL(7,1) NOT NULL,
    Status    VARCHAR(12)  NOT NULL DEFAULT 'skladowana'
);

CREATE UNIQUE INDEX UX_Paleta_Miejsce
    ON dbo.Paleta (MiejsceId)
    WHERE MiejsceId IS NOT NULL;

Zapis z klucza obcego i indeksu chroni dane, gdy dwa terminale próbują jednocześnie odłożyć palety w to samo miejsce. Drugi zapis kończy się błędem naruszenia unikalności, który aplikacja przekłada na komunikat i propozycję innego miejsca. Bez takiej ochrony konflikt wychodzi dopiero przy inwentaryzacji.

Miejsce można też zarezerwować w chwili awizacji dostawy. Wolne miejsca odkłada się wtedy dla oczekiwanych palet, więc po przyjęciu operator nie szuka wolnej pozycji ręcznie, a terminal od razu wskazuje adres. Rezerwacja wygasa, gdy dostawa nie dojedzie w oknie czasowym, i miejsca wracają do puli.

SSCC i etykieta palety

SSCC (Serial Shipping Container Code) jest numerem jednostki logistycznej w standardzie GS1. Ma 18 cyfr: cyfrę rozszerzenia, prefiks firmy GS1 z numerem seryjnym oraz cyfrę kontrolną. Na etykiecie poprzedza go identyfikator zastosowania (00), a całość koduje się w symbolice GS1-128. Budowę klucza opisuje strona GS1 Polska o kluczu SSCC, a zasady etykiety omawia artykuł o etykiecie logistycznej GS1.

Numer nadaje ten, kto tworzy jednostkę logistyczną, czyli zwykle magazyn kompletujący wysyłkę albo producent przy pakowaniu. Nowa paleta z nowym zestawem towaru dostaje nowy numer, a numeru nie wolno użyć ponownie przez okres wskazany w specyfikacjach GS1. Cyfra kontrolna liczona jest modulo 10 z wagami 3 i 1 przypisywanymi naprzemiennie, od skrajnej prawej cyfry części numeru bez cyfry kontrolnej.

-- numer seryjny z sekwencji, prefiks firmy przykładowy
DECLARE @nr   BIGINT   = NEXT VALUE FOR dbo.SeqSscc;
DECLARE @body CHAR(17) = '0' + '5901234'
                       + RIGHT('000000000' + CAST(@nr AS VARCHAR(9)), 9);

SELECT @body + CAST(
         (10 - SUM(CAST(SUBSTRING(@body, n.i, 1) AS INT)
                   * CASE WHEN n.i % 2 = 1 THEN 3 ELSE 1 END) % 10) % 10
         AS CHAR(1)) AS Sscc
FROM (VALUES (1),(2),(3),(4),(5),(6),(7),(8),(9),
             (10),(11),(12),(13),(14),(15),(16),(17)) AS n(i);

Zapytanie zwraca kompletny numer z dołączoną cyfrą kontrolną. Cyfra rozszerzenia (pierwsza w treści numeru) i długość prefiksu firmy zależą od przydziału GS1, więc wartości w przykładzie są umowne. Etykietę drukuje drukarka Zebra w języku ZPL, a jej kod odczytuje terminal przy odkładaniu i pobieraniu palety.

Reguła: SSCC identyfikuje paletę z towarem, a nie drewniany nośnik, więc numer nie zastępuje liczenia nośników w rozliczeniach z kontrahentem.

Ta zasada wyjaśnia, dlaczego w jednym magazynie współistnieją dwie ewidencje. Przewoźnik zwraca puste nośniki bez SSCC, więc saldo liczy się ilościowo według rodzajów. Paleta pełna z SSCC jest natomiast śledzona indywidualnie po lokalizacjach. Dokumenty łączące obie strony opisuje artykuł o identyfikacji palet i dokumentach w PWS.net.

Palety - system magazynowy a WMS

Ewidencja palet działa najlepiej razem z systemem WMS, bo obie warstwy korzystają z tych samych zdarzeń. Przyjęcie palety w WMS tworzy rekord jednostki logistycznej, odłożenie przypisuje miejsce, a wydanie zamyka rekord. Moduł paletowy dokłada do tych zdarzeń informację o nośniku, więc jedna operacja przy rampie aktualizuje jednocześnie stan towaru oraz lokalizację, a także stan nośników. Ogólny opis platformy zawiera artykuł o systemach magazynowych.

Do dostawy palet dołącza awizacja, która zawiera liczbę jednostek i numery SSCC. Terminal przy rampie porównuje odczyt z listą oczekiwanych numerów i wskazuje brakującą paletę albo paletę z innej dostawy. Proces po stronie przyjęcia opisuje artykuł o awizacjach dostaw do magazynu, a wymianę palet zapowiada awizo dostawy palet z typami nośników i numerami SSCC.

Numer SSCC niesie jeszcze jedną informację przydatną przy wydawaniu: system zna zawartość jednostki i jej miejsce, a także datę utworzenia. Na tej podstawie WMS wskazuje palety zgodnie z zasadą FIFO albo, przy towarach z terminem ważności, FEFO, czyli najpierw pobiera się jednostki o najkrótszym terminie. Operator nie wybiera palety z pamięci, tylko skanuje tę, którą wskazał terminal.

Operacje przy rampie i terminal mobilny

Zapis zdarzeń dotyczących palet obejmuje przyjęcie, wydanie, wymianę bezpośrednią, przesunięcie między lokalizacjami, przekazanie do naprawy i likwidację. Każde z nich zmienia stan w inny sposób i wymaga innego kompletu danych, dlatego typ operacji jest polem obowiązkowym dokumentu. W Studio PWS.net przemieszczenie każdej palety jest rejestrowane, a nowe palety dopisuje się w formularzu programu bez ręcznej edycji dokumentów.

Wymiana bezpośrednia oznacza, że kierowca zostawia tyle nośników, ile zabiera. System zapisuje ją jednym dokumentem z zerową zmianą salda, a rozbieżność, na przykład zwrot mniejszej liczby palet, staje się należnością wobec przewoźnika. Przekazanie do naprawy i likwidacja dotyczą nośników, nie towaru: paleta zmienia status z dobrej na uszkodzoną, a po naprawie wraca do puli albo trafia do rejestru likwidacji z podaniem przyczyny.

Praca na terminalu mobilnym skraca czas obsługi i ogranicza pomyłki. Magazynier wybiera kontrahenta z listy, skanuje dokument dostawy albo numer SSCC, wprowadza liczbę nośników w rozbiciu na rodzaje i zamyka operację podpisem kierowcy na ekranie. Więcej o pracy na urządzeniach mobilnych zawiera artykuł o aplikacjach WMS.

Oznaczanie palet tagiem RFID lub kodem

Numer palety można nosić w kodzie kreskowym albo w tagu RFID. Kod kreskowy wymaga skanu z bliska i widocznej etykiety. Tag UHF pozwala odczytać całą warstwę palet przy przejeździe przez bramkę, kosztem wyższej ceny etykiety i konieczności testów w miejscu montażu. Dobór technologii omawia artykuł o identyfikacji pojemników i ewidencji sprzętu RFID. Wiele magazynów zostawia kod kreskowy jako rezerwę na wypadek uszkodzenia tagu.

Zajętość miejsc paletowych i raporty

Ewidencja palet z przypisaniem do lokalizacji daje obraz zajętości w miejscach paletowych, a nie tylko w ilości towaru. To dwie różne informacje. Magazyn może mieć wolne miejsca przy wysokim stanie towaru albo brak miejsc przy niskim, jeżeli jednostki są niepełne. Raport zajętości z podziałem na strefy wskazuje obszary, w których opłaca się konsolidacja częściowo zapełnionych palet.

SELECT m.Strefa,
       COUNT(*)                AS MiejscaRazem,
       COUNT(p.Sscc)           AS Zajete,
       COUNT(*) - COUNT(p.Sscc) AS Wolne
FROM dbo.MiejscePaletowe AS m
LEFT JOIN dbo.Paleta AS p ON p.MiejsceId = m.MiejsceId
GROUP BY m.Strefa
ORDER BY m.Strefa;

Zapytanie liczy miejsca z lewego złączenia, więc puste miejsca trafiają do wyniku z wartością zero. Zestawienie można pokazać jako mapę magazynu, a rozwiązanie takie opisuje artykuł o geolokalizacji palet i wizualizacji magazynu. Zagadnienie fizycznej organizacji rozwija tekst o magazynie paletowym.

Raporty operacyjne i zarządcze

Magazyn potrzebuje informacji bieżącej: ile nośników w każdej klasie jest dostępnych w strefie, które dostawy czekają na rozliczenie, gdzie zbliża się przekroczenie pojemności strefy pustych palet. Takie zestawienia muszą być dostępne z terminala i odświeżać się na bieżąco. Raport wysyłany pocztą traci aktualność szybciej, niż dociera do odbiorcy.

Dział obsługi klienta korzysta z sald z podziałem na kontrahentów i wiekowaniem pozycji, a zarząd z kilku liczb zbiorczych: wartości nośników w obiegu, ubytku w okresie i liczby pozycji przeterminowanych. Te dwa poziomy warto rozdzielić. Raport zawierający jednocześnie szczegół operacyjny i podsumowanie zarządcze zwykle nie jest czytany przez żadną z grup odbiorców.

Uprawnienia i ciągłość pracy ewidencji

Ewidencja palet zawiera informacje o obrocie z kontrahentami, więc podlega wymaganiom jak inne dane handlowe. Magazynier powinien rejestrować operacje bez wglądu w salda wszystkich kontrahentów, a przedstawiciel handlowy widzieć tylko własnych klientów. Ograniczenie widoczności jest wymaganiem handlowym, a nie wyłącznie technicznym. Podgląd salda przez przeglądarkę usprawnia uzgodnienia, o ile pokazuje wyłącznie operacje danego podmiotu.

Utrata ewidencji oznacza odtwarzanie sald z dokumentów papierowych, co przy kilkudziesięciu kontrahentach zajmuje tygodnie. Kopia zapasowa wykonywana automatycznie i okresowo sprawdzana próbą odtworzenia zabezpiecza dane proporcjonalnie do ryzyka. Warto też przewidzieć tryb pracy zastępczej na czas awarii, na przykład prosty formularz papierowy uzupełniany po przywróceniu dostępu. Rozwiązanie po stronie produktu opisuje portal o gospodarce paletami w Studio PWS.net, a rozliczenia z przewoźnikami omawia artykuł o gospodarce paletowej.