Kontrola jakości produkcji w systemie ERP HermesSQL - od surowca do wyrobu gotowego

Kontrola jakości w produkcji odpowiada na dwa pytania: czy wyrób spełnia normę i co się stanie, gdy jej nie spełnia. System ERP zapisuje odpowiedź w bazie danych, dzięki czemu wynik badania da się powiązać z partią i zleceniem produkcyjnym. HermesSQL, system ERP firmy Humansoft, według opisu na tej stronie pozwala planować kontrolę jakości na każdym etapie produkcji: od surowców przez półprodukty po wyroby gotowe.

Przedstawione niżej mechanizmy opisują kontrolę jakości w systemie ERP ogólnie i nie są specyfikacją modułu HermesSQL. Zakres funkcji oraz nazwy statusów w konkretnej wersji potwierdza dostawca systemu.

Kontrola jakości produkcji - gdzie system zbiera dane

Kontrola jakości ma w produkcji kilka punktów pomiaru. Każdy z nich zostawia w bazie inny rodzaj zapisu i prowadzi do innej decyzji, dlatego system musi je rozróżniać już w modelu danych, a nie tylko w opisie procedury.

Reguła: wynik badania ma wartość dopiero wtedy, gdy jest przypisany do konkretnej partii i dokumentu, bo bez tego nie da się go odnaleźć przy reklamacji.

HermesSQL gromadzi według opisu dane o parametrach pokontrolnych, co daje wgląd w wyniki inspekcji. Użytkownik może zapisać zgodność produktu z przyjętymi normami oraz wskazać nieprawidłowości, a firma na tej podstawie podejmuje działania korygujące i ogranicza liczbę reklamacji. Kontrola jest częścią systemu ERP, więc korzysta z tych samych kartotek i partii co pozostałe obszary.

Plan badań i parametry pokontrolne

Plan badań wskazuje, jakie parametry mierzy się dla danego indeksu i jak często. Bez planu kontrola zależy od pamięci kontrolera, a wyniki różnych zmian nie dają się porównać.

Definicja parametru kontroli

Parametr kontroli opisuje jedną cechę wyrobu lub surowca, którą się mierzy. Ma nazwę i jednostkę oraz granice tolerancji, a pomiar opisuje metoda, plan zaś przypisuje go do indeksu i etapu produkcji. Dobrze opisany parametr zawiera cztery elementy, które decydują o powtarzalności pomiaru.

• Norma - wartość docelowa z dolną i górną granicą tolerancji.
• Metoda - opis sposobu pomiaru, dzięki któremu dwie osoby dostaną ten sam wynik.
• Przyrząd - urządzenie pomiarowe z aktualną legalizacją lub wzorcowaniem.
• Próbkowanie - liczba sztuk badanych z partii albo częstotliwość poboru próbki.

Przyrządy pomiarowe wymagają nadzoru terminów. Sposób pilnowania legalizacji i wzorcowania narzędzi opisuje tekst o terminach legalizacji przyrządów, bo wynik z przyrządu po terminie traci moc dowodową.

Zapis wyniku i ocena zgodności

Wynik badania jest w bazie osobnym wierszem, który wskazuje partię i parametr oraz zapisaną wartość. Kolumny czasu i osoby mierzącej dopełniają wpis. Zgodność z normą wylicza się w zapytaniu, a nie zapisuje raz na zawsze, bo norma może się zmienić po aktualizacji technologii. Dlatego wraz z wynikiem warto zapisać granice obowiązujące w chwili badania, żeby stary wynik nie zmienił oceny po zmianie planu.

-- przykładowe zapytanie: wyniki poza tolerancją dla wskazanej partii
SELECT w.PartiaId, p.Nazwa, w.Wartosc, p.WartoscMin, p.WartoscMax
FROM dbo.WynikBadania AS w
JOIN dbo.ParametrKontroli AS p ON p.ParametrId = w.ParametrId
WHERE w.PartiaId = @PartiaId
  AND (w.Wartosc < p.WartoscMin OR w.Wartosc > p.WartoscMax);

Nazwy tabel i kolumn są umowne. W praktyce granice kopiuje się do wiersza wyniku w chwili zapisu, a zapytanie porównuje wartość z tymi kopiami.

Kontrola przyjęcia surowców i status partii

Dostawa surowca nie idzie od razu do produkcji, bo jej jakość jest jeszcze nieznana. Partia dostaje status, który zmienia się po badaniu, a system blokuje pobranie materiału ze statusem niedopuszczającym go do zlecenia. Zgodność dostawy z zamówieniem i dokumentami przewozowymi opisuje osobny tekst o przyjęciu towaru do magazynu i kontroli zgodności dostawy.

Blokada działa tylko wtedy, gdy sprawdzenie statusu i zapis pobrania odbywają się w jednej transakcji. Przy osobnych krokach wynik badania mógłby zmienić status partii między sprawdzeniem a zapisem, a materiał trafiłby na zlecenie mimo odrzucenia. Mechanizm statusów i blokad w warstwie magazynowej opisuje artykuł o kontroli nad towarami w systemie WMS.

Wynik badania przy przyjęciu dotyczy też terminu: surowce o krótkim okresie przydatności wymagają kolejności wydań według dat, a nie według przyjęcia. Zasady wyliczania terminu i wydawania metodą FEFO opisuje tekst o partiach produkcyjnych i datach ważności, a rolę systemu w pilnowaniu terminów - materiał o zarządzaniu terminami ważności w HermesSQL.

Kontrola w toku produkcji i zwolnienie wyrobu gotowego

Punkty kontroli w marszrucie

Operacja z obowiązkowym pomiarem nie może zostać zamknięta bez wpisanego wyniku. To ograniczenie zapisuje się w marszrucie technologicznej, więc kontroler nie musi pamiętać, po której operacji mierzy. Marszrutę tworzy technolog, a jej zapis w systemie wyznacza kolejność operacji i punkty kontroli.

Zlecenie produkcyjne przenosi do operacji wersję technologii i wymagane pomiary, dlatego dane o jakości mają odniesienie do zlecenia. Sposób powstawania zlecenia i jego statusów opisuje artykuł o emisji zleceń produkcyjnych w HermesSQL, a rejestrację wyniku na stanowisku - tekst o panelach produkcyjnych w systemie ERP.

Pierwsza sztuka i próbkowanie

Po każdym przezbrojeniu maszyny kontroler bada pierwszą sztukę, zanim linia ruszy z pełną wydajnością. Wynik zapisuje się przy zleceniu, więc kolejne odchylenia da się odnieść do ustawienia z tego momentu. Reszta partii jest badana próbkowo, a liczebność próbki wynika z planu próbkowania, na przykład opartego na poziomie AQL, czyli akceptowalnym poziomie jakości.

Plan próbkowania trafia do systemu jako parametr, a nie jako ustne ustalenie zmiany. Dzięki temu zapis pokazuje, ile sztuk zbadano i ile z nich odrzucono, a odsetek niezgodności liczy się z rzeczywistych liczebności.

Dokumentacja pokontrolna i dane do certyfikacji

Wyrób gotowy zwalnia się do sprzedaży dopiero po zapisie decyzji. Według opisu HermesSQL generuje dokumentację pokontrolną z wymaganymi parametrami technicznymi, a zgromadzone dane pomiarowe pomagają w procesie certyfikacji wyrobów. Dokument zawiera zwykle numery partii i zlecenia oraz wyniki pomiarów z tolerancjami, a zatwierdza go wskazana osoba z datą decyzji.

Takie dokumenty nie powinny powstawać w edytorze tekstu, bo wtedy dane o jakości przestają być zapisem w bazie. Wydruk generuje się z danych, na przykład raportem SSRS, a sposób budowania takich zestawień opisuje artykuł o raportowaniu w HermesSQL i Studio Raporty.

Niezgodności i działania korygujące

Niezgodność jest osobnym rekordem z opisem oraz numerem partii. Zapisuje się w nim także ilość oraz etap wykrycia, a osobno przyczynę i decyzję z terminem wykonania. Bez takiego rekordu wada kończy jako notatka na kartce, a jej powtórzenie w innej partii nie zostanie zauważone. Decyzja o postępowaniu z wyrobem niezgodnym ma skutek magazynowy i kosztowy, który system powinien rozpisać od razu.

Rozliczenie kosztów zależy od polityki rachunkowości firmy i wymaga uzgodnienia z księgowością. Działanie korygujące usuwa przyczynę wykrytej niezgodności, a zapobiegawcze eliminuje ryzyko podobnej wady w innych partiach. Tę parę działań, nazywaną CAPA, opisuje tekst o programie do nadzorowania reklamacji.

Ustalenie przyczyny źródłowej wymaga danych spoza samego badania, na przykład o dostawcy oraz o maszynie i zmianie. Dlatego rekord niezgodności odsyła do zlecenia i partii, z których system odczyta te informacje. Metody analizy przyczyn, jak diagram Ishikawy czy pięć pytań „dlaczego”, pracują na takich odniesieniach, a nie na opisie słownym.

Analiza trendów niezgodności

System zgromadził wyniki, więc można je analizować w czasie. Według opisu HermesSQL wspiera doskonalenie procesów przez analizę trendów i wskazywanie obszarów wymagających poprawy. Od strony metody chodzi o dwa wskaźniki, które liczy się w przekroju partii i dostawców.

• Odsetek niezgodności - liczba partii lub sztuk niezgodnych w stosunku do zbadanych w okresie.
• Wskaźnik reklamacji - liczba reklamacji przypisanych do partii w stosunku do wielkości wysyłki.

Granice kontrolne w kartach kontrolnych wyznacza się z odchylenia standardowego procesu, zwykle jako trzy odchylenia od średniej. Wyniki mieszczące się w tolerancji, ale rosnące od tygodni, sygnalizują dryf procesu przed pierwszą niezgodnością. Ten sygnał jest jednym z argumentów za zapisem wartości liczbowych, a nie tylko oceny zgodny lub niezgodny.

Identyfikowalność partii i wycofanie wyrobu

System ERP pozwala śledzić partie produkcyjne, dzięki czemu firma ustala, skąd pochodzi surowiec, kto odpowiada za wykonanie wyrobu i gdzie trafił wyrób gotowy. Ma to znaczenie przy analizie i przy wycofaniu wadliwego produktu z rynku. Śledzenie działa w dwóch kierunkach: wstecz od wyrobu do partii surowców i naprzód od partii surowca do odbiorców. Zakres funkcji śledzenia w tym systemie opisuje osobny tekst o śledzeniu partii produktów w HermesSQL.

Zapytanie rekurencyjne o zużycie surowca

Gdy wadliwy okazuje się surowiec, trzeba znaleźć wszystkie partie wyrobów, w których go użyto, także pośrednio przez półprodukty. Do przejścia takiej hierarchii służy rekurencyjne wyrażenie CTE. Poniższy przykład jest szkicem na umownych tabelach i pokazuje samą ideę.

WITH NaWyrob AS (
    SELECT z.PartiaWyrobuId, 1 AS Poziom
    FROM dbo.ZuzycieSurowca AS z
    WHERE z.PartiaSurowcaId = @PartiaSurowcaId
    UNION ALL
    SELECT z.PartiaWyrobuId, n.Poziom + 1
    FROM dbo.ZuzycieSurowca AS z
    JOIN NaWyrob AS n ON z.PartiaSurowcaId = n.PartiaWyrobuId
)
SELECT DISTINCT PartiaWyrobuId FROM NaWyrob
OPTION (MAXRECURSION 100);

CREATE INDEX IX_ZuzycieSurowca_Surowiec
    ON dbo.ZuzycieSurowca (PartiaSurowcaId) INCLUDE (PartiaWyrobuId);

Indeks pokrywający na kolumnie partii surowca pozwala odpowiedzieć na pytanie bez czytania całej tabeli, co przy wycofaniu decyduje o czasie reakcji. Składnię wyrażeń rekurencyjnych opisuje dokumentacja Microsoft o wyrażeniach CTE w T-SQL, a składnię indeksu - strona o instrukcji CREATE INDEX.

Powiązanie z reklamacją klienta

Zgłoszenie klienta zawiera zwykle numer partii z etykiety albo z dokumentu dostawy. System reklamacji łączy je z wynikami badań tej partii, więc dział jakości widzi od razu, czy wada wyszła w kontroli i została zwolniona mimo to, czy w ogóle nie była mierzona. Wpływ takiego powiązania na obsługę zgłoszeń opisuje tekst o rejestracji reklamacji i kontroli jakości, a system klasy RMA, na przykład Studio RMA.net, prowadzi je w osobnym module.

Ćwiczenie wycofania warto przeprowadzić przed wystąpieniem realnej awarii: wybrać partię surowca i sprawdzić, w jakim czasie system wskaże wszystkie wyroby oraz odbiorców. Wynik pokazuje luki w zapisach, na przykład brak numeru partii przy pobraniu, które przy prawdziwym wycofaniu kosztowałyby godziny ręcznego szukania.

Wdrożenie kontroli jakości w ERP - dane i odpowiedzialność

Przechowywanie i analizowanie danych o jakości w jednym systemie ERP daje spójniejsze działania niż osobne arkusze w każdym dziale. Wdrożenie dotyczy jednak organizacji tak samo jak oprogramowania, bo każdy wpis musi mieć właściciela.

Wdrożenie zaczyna się od kilku najważniejszych wyrobów i surowców, a nie od całej kartoteki. Dla każdego z nich technolog opisuje parametry oraz normy, a po kilku tygodniach zespół porównuje dane z systemu z dotychczasowymi zapisami papierowymi. Ogólny przebieg zmian w danych i procesach po wdrożeniu opisuje tekst o wdrożeniu HermesSQL, a informacje o systemie znajdują się na stronie producenta.

Reguła: każdy parametr w planie badań ma przypisaną osobę, która odpowiada za jego pomiar, oraz osobę, która podejmuje decyzję przy wyniku poza normą.