Zarządzanie dokami w magazynie - przydział doków i czas obsługi

Zarządzanie dokami w magazynie - zakres i podział ról

Dokiem nazywa się bramę razem z rampą i miejscem manewru, przy którym pojazd jest załadowany albo rozładowany. Zarządzanie dokami w magazynie polega na przydzieleniu tego zasobu do konkretnego pojazdu w konkretnym przedziale czasu i na pilnowaniu, żeby plan zgadzał się z rzeczywistością. Bez systemu robi to dyspozytor z telefonem, a przy dziesiątkach dostaw dziennie kończy się to kolejkami na placu manewrowym.

Za dok odpowiada system klasy YMS, a nie WMS. WMS kontroluje to, co dzieje się wewnątrz hali: lokalizacje i stany oraz kompletację z wydaniami. YMS zarządza tym, co dzieje się na zewnątrz: harmonogramem przyjęć i wysyłek oraz statusem pojazdów, a także obciążeniem ramp i dokumentami awizacyjnymi. Dopiero połączenie obu daje pełny obraz od zamówienia transportu do odłożenia towaru na regał.

Ogólny opis roli systemu YMS zawiera artykuł o yard management system. Studio VSS.net łączy te funkcje z awizacją dostaw, a zasady rezerwacji terminu przez przewoźnika opisuje tekst o awizacjach dokowych. Przyjęcie towaru po rozładunku omawia artykuł o awizacjach dostaw do magazynu i przyjęciu w WMS.

Przydział doku do pojazdu

Przydział jest decyzją z ograniczeniami. Nie każdy pojazd pasuje do każdego doku, a nie każdy pasujący dok jest wolny. System wybiera więc dok w dwóch krokach: najpierw odrzuca doki, które nie spełniają warunków technicznych, a dopiero potem porządkuje pozostałe według preferencji.

Kryteria przydziału

Ograniczenia twarde dotyczą sprzętu: rodzaju pojazdu i wymaganej temperatury, a także wysokości rampy. Preferencje dotyczą organizacji pracy: odległości od strefy składowania oraz obsady na zmianie, a także priorytetu dostawcy. Rozdzielenie obu grup zapobiega sytuacji, w której system łamie warunek techniczny, bo preferencja była silniejsza.

Reguła: przydział zaczyna się od ograniczeń twardych, a preferencje służą tylko do wyboru między dokami, które je spełniają.

Wybór doku zapytaniem T-SQL

Poniższe zapytanie zwraca pierwszy dok danego typu, który nie ma rezerwacji nakładającej się na żądane okno. Kolejność wynika z preferencji, czyli z odległości od strefy. Nazwy tabel są przykładowe, a rzeczywisty schemat zależy od wdrożenia.

SELECT TOP (1) d.DokId
FROM   dbo.Dok AS d
WHERE  d.TypDoku = @TypDoku
  AND  d.Aktywny = 1
  AND  NOT EXISTS (
         SELECT 1
         FROM   dbo.RezerwacjaDoku AS r
         WHERE  r.DokId = d.DokId
           AND  r.PoczatekOkna < @KoniecOkna
           AND  r.KoniecOkna   > @PoczatekOkna)
ORDER BY d.OdlegloscOdStrefy, d.DokId;

Samo zapytanie nie rezerwuje doku. Dwóch dyspozytorów albo dwóch przewoźników może w tej samej sekundzie dostać ten sam wynik. Rezerwacja musi więc odbyć się w transakcji, w której sprawdzenie i zapis chronią się blokadą zakresu, na przykład z podpowiedzią UPDLOCK i HOLDLOCK w T-SQL. Gotowy wzorzec takiej procedury pokazuje artykuł o awizacjach VSS.net.

Typy doków i ich ograniczenia

Doki różnią się przeznaczeniem i wyposażeniem, a system musi znać te różnice, żeby nie przydzielać pojazdów na chybił trafił. Typ doku jest atrybutem w kartotece, tak samo jak rampa i brama. Zmiana typu następuje rzadko, więc przechowuje się go raz, a przydział odwołuje się do niego po kluczu.

Pojemność bramy i obszary załadunkowe

Brama nie zawsze oznacza jeden pojazd. Przy szerokich rampach dwa pojazdy mogą pracować obok siebie, dlatego w konfiguracji określa się maksymalną liczbę jednoczesnych transportów w tym samym przedziale czasu. Bramy grupuje się w obszary załadunkowe, a okno czasowe rezerwuje się dla obszaru, nie dla pojedynczej bramy. System sam wybiera wolną bramę w obszarze, co zostawia dyspozytorowi tylko wyjątki.

Sposób definiowania bram i obszarów opisuje strona producenta o tym, jak definiować bramy i obszary załadunkowe. Wpływ długości okna na rezerwację doków omawia artykuł o definiowaniu okien czasowych i rezerwacji doków.

Harmonogram doków i jego widoki

Harmonogram ma postać macierzy: dok kontra czas. Każde okno ma początek i koniec oraz typ zajęcia: obsługę pojazdu albo przerwę techniczną. Osobnym typem jest rezerwa na wizyty ad hoc. Dyspozytor patrzy na niego w dniu wizyty, a planista przyjęć z wyprzedzeniem tygodnia.

Tabela pokazuje układ ilustracyjny, a nie wynik pomiaru. Przerwa techniczna blokuje dok tak samo jak rezerwacja, więc dostawca nie zobaczy go jako wolnego. Rezerwa ad hoc jest świadomie pusta: zostawia miejsce dla pojazdów, które przyjechały bez awizacji.

Kalendarz w Studio VSS.net ma kilka widoków. Dzień służy dyspozytorowi, Tydzień planiście, a oś czasu dla ramp pokazuje nakładanie się rezerwacji. Ich układ opisuje artykuł o funkcjach kalendarzy w VSS.net. Zmiany pracownicze i godziny pracy magazynu wyznaczają granice, poza którymi kalendarz nie udostępnia okien.

Czas obsługi doku i długość okna

Czas obsługi jest podstawą harmonogramu, bo z niego wynika długość okna. Jeśli system przyzna zbyt krótkie okno, obsługa wyjdzie poza rezerwację i przesunie następne. Jeśli przyzna zbyt długie, dok będzie stał pusty, choć na parkingu czeka kolejny pojazd.

Składniki czasu obsługi

Na obsługę składa się kilka odcinków, z których tylko część zależy od ładunku. Podział ułatwia dobór parametrów, bo stałe odcinki można wpisać raz, a zmienne wylicza się z danych awizacji.

• Podjazd i ustawienie pojazdu - odcinek stały, zależny od układu placu i wprawy kierowcy.
• Otwarcie naczepy i kontrola plomb - odcinek stały, wydłużany przy towarach wymagających kontroli jakości.
• Rozładunek lub załadunek - odcinek zmienny, wprost proporcjonalny do liczby palet i sposobu obsługi.
• Dokumenty i zwolnienie doku - odcinek stały, wydłużany przy niepełnych dokumentach.

Wyliczanie długości okna z liczby palet

Najprostszy model liczy odcinek stały powiększony o iloczyn liczby palet i czasu na jedną paletę. Parametry zależą od rodzaju pojazdu, bo rozładunek firany bocznym wózkiem idzie inaczej niż wyładunek furgonu. Wynik zaokrągla się w górę do pełnego slotu kalendarza. Poniższy kod JavaScript pokazuje ten model, a wartości parametrów są ilustracyjne.

const parametry = {
  firana: { stalyMin: 15, minutNaPalete: 1.5 },
  furgon: { stalyMin: 10, minutNaPalete: 2.0 }
};

function dlugoscOknaMin(palety, typPojazdu, slotMin = 15) {
  const p = parametry[typPojazdu];
  if (!p) throw new Error('Nieznany typ pojazdu: ' + typPojazdu);
  const surowa = p.stalyMin + palety * p.minutNaPalete;
  return Math.ceil(surowa / slotMin) * slotMin;
}

// 33 palety na firanie: 15 + 33 * 1,5 = 64,5 min, po zaokrągleniu 75 min
console.log(dlugoscOknaMin(33, 'firana'));

Parametry nie powinny pozostawać stałe. Na podstawie historii rzeczywistych czasów załadunku i rozładunku można je aktualizować dla każdego dostawcy, a raporty czasu obsługi pokazują, którzy dostawcy regularnie przekraczają okno. Ta sama historia służy do planowania obsady na godziny szczytu.

Reguła: długość okna wynika z danych awizacji, a nie z deklaracji przewoźnika i jest korygowana na podstawie rzeczywistych czasów.

Wyłączenie doku z użytku i przenoszenie rezerwacji

Dok bywa niedostępny z powodów, których nie da się zawrzeć w awizacji: awaria rampy regulowanej, uszkodzone uszczelnienie, remont. Rezerwacje przypisane do niego na czas wyłączenia trzeba przenieść, zanim przewoźnicy dojadą na miejsce. Im później dyspozytor się o tym dowie, tym więcej pojazdów staje w kolejce bez wskazania bramy.

Pierwszym krokiem jest lista rezerwacji, które nakładają się na okres wyłączenia. Zapytanie ma tę samą postać co przy wyborze doku, tylko z odwróconym warunkiem: zwraca rezerwacje, a nie wolne miejsca.

SELECT r.RezerwacjaId, r.AwizacjaId, r.PoczatekOkna, r.KoniecOkna
FROM   dbo.RezerwacjaDoku AS r
WHERE  r.DokId = @DokId
  AND  r.PoczatekOkna < @KoniecWylaczenia
  AND  r.KoniecOkna   > @PoczatekWylaczenia
ORDER BY r.PoczatekOkna;

Dla każdej pozycji z listy system szuka nowego doku tym samym zapytaniem, które służy do przydziału. Jeśli żaden dok nie spełnia warunków, dyspozytor proponuje przewoźnikowi nowy termin. Powiadomienie o zmianie rampy lub terminu trafia do kierowcy jako e-mail albo SMS, tak samo jak przy każdej innej zmianie w awizacji.

• Wyłączenie planowane - blokada w harmonogramie z wyprzedzeniem, zanim dostawcy zdążą zarezerwować okna.
• Wyłączenie awaryjne - przeniesienie istniejących rezerwacji i informacja dla przewoźników zgłoszonych na ten dok.

Ruch na placu manewrowym i bezpieczeństwo

Plac manewrowy jest wydzielonym obszarem wokół budynku, na którym pojazdy manewrują i czekają na obsługę przy rampach. Niewłaściwa organizacja ruchu prowadzi do zatorów oraz opóźnień dostaw, a także zwiększa ryzyko wypadków. Kierowanie pojazdami do przydzielonych doków usuwa nieplanowane manewry.

Na tablicy dyspozytora widać w czasie rzeczywistym, które doki są zajęte, a które wolne. Widać też doki czekające na zwolnienie oraz pojazdy stojące na parkingu wraz z kolejnością obsługi. Ta sama informacja jest dostępna dla kierownika magazynu i spedycji bez telefonów. Mapę zajętości miejsc opisuje artykuł o wizualizacji zajętości miejsc parkingowych, a zasady kolejkowania wjazdów na teren zakładu omawia tekst o systemie kolejkowym wjazdów.

• Wyznaczone miejsca postoju - pojazd czeka w strefie buforowej, a nie na drodze dojazdowej do doków.
• Jednoznaczna numeracja bram - numer na tablicy dyspozytora odpowiada numerowi na bramie, co ogranicza błędne podjazdy.

Zarządzanie dokami w różnych typach obiektów

Te same mechanizmy działają w odmiennych warunkach, a różnice dotyczą głównie priorytetów i sposobu tworzenia awizacji.

W obiektach wysokiego składowania dok współpracuje z systemem, który zarządza regałami i wózkami. Zależność opisuje artykuł o aplikacji dla magazynu wysokiego składowania. Przy cross-dockingu okno wydania planuje się od końca okna przyjęcia, co omawia osobno awizacja w transporcie a wykorzystanie ramp.

Integracje i uruchomienie zarządzania dokami

Studio VSS.net współpracuje ze Studio WMS.net w zakresie planowania przyjęć i wysyłek. Awizacja tworzy albo aktualizuje dokument przyjęcia towaru w systemie magazynowym, więc magazynierzy znają plan, zanim ciężarówka podjedzie pod rampę. Integracje z ERP, takimi jak SAP, enova365 albo Comarch, dostarczają zamówienia zakupu, dzięki którym system może tworzyć propozycje awizacji bez ręcznego przepisywania. Mechanizm przekazania omawia artykuł o integracji VSS z WMS i ERP przy przyjęciach.

System działa w przeglądarce na komputerze oraz na urządzeniach mobilnych, więc nie wymaga instalacji na terminalach. Można go uruchomić w modelu SaaS albo na serwerach klienta. Wdrożenie warto zaczynać od jednej lub dwóch ramp o największym natężeniu ruchu i dopiero po ustabilizowaniu procesu rozszerzać je na pozostałe doki. Taki start pozwala zespołowi oswoić się z platformą bez ryzyka dla bieżących dostaw.

Przed wdrożeniem wykonuje się analizę procesów logistycznych. Opis analizy zawiera strona o analizie przedwdrożeniowej, a zachowanie systemu na konkretnych danych można sprawdzić w demo systemu awizacji online.