Obsługa informatyczna Poznań - warstwa serwerów i sieci
Poza stanowiskami i helpdeskiem, które opisuje tekst o zakresie podstawowym obsługi informatycznej, firma ma warstwę, której użytkownicy nie widzą, dopóki działa: serwery z siecią oraz kopie zapasowe. Awaria tej warstwy zatrzymuje wszystkich naraz, więc umowa o utrzymanie opisuje ją osobno i z większą precyzją.
SoftwareStudio, firma z Poznania, prowadzi obsługę informatyczną w formie umowy ryczałtowej lub wsparcia zdalnego, a także wdrożeń projektowych. Poniższa tabela pokazuje, jakie elementy warstwy serwerowej trafiają do zakresu umowy i jakie ryzyko za nimi stoi.
| Element | Czynności obsługi | Ryzyko przy zaniedbaniu |
|---|---|---|
| Serwer plików lub aplikacji | aktualizacje i przeglądy logów oraz monitoring dysków | przestój lub utrata danych po awarii dysku |
| Sieć lokalna | konfiguracja przełączników, segmentacja, dokumentacja adresów | brak kontroli nad tym, co jest podłączone do sieci |
| Zapora i dostęp zdalny | reguły ruchu, VPN, aktualizacja oprogramowania urządzenia | nieautoryzowany dostęp z zewnątrz |
| Kopie zapasowe | harmonogram, kontrola wykonania, testy odtwarzania | kopia, której nie da się odtworzyć |
Reguła: serwer bez sprawdzonej kopii zapasowej należy traktować jak serwer bez zabezpieczenia.
Kryteria wyboru dostawcy dla tej warstwy są ostrzejsze niż dla helpdesku. Liczy się doświadczenie z konkretną platformą, na przykład obsługą Windows Server w firmie, oraz gotowość do wpisania czasów odtwarzania do umowy w formie SLA, jak w tekście o umowie SLA i priorytetach zgłoszeń.
Serwery w firmie i w chmurze prywatnej
Serwer może działać na sprzęcie w firmie, w maszynie wirtualnej albo w chmurze prywatnej dostawcy. Wybór wpływa na koszt, sposób tworzenia kopii i czas odtworzenia, więc trzeba go uwzględnić przy ustalaniu RTO.
Serwer fizyczny i wirtualizacja
Wirtualizacja pozwala uruchomić kilka serwerów logicznych na jednym sprzęcie i przenieść maszynę na inny host po awarii. Kopia maszyny wirtualnej obejmuje cały system z aplikacjami, co skraca odtworzenie w porównaniu z instalacją od zera. Migawka maszyny nie jest jednak kopią zapasową: leży na tym samym magazynie i traci wartość razem z nim.
SoftwareStudio Group Sp. z o.o. wymienia w opisie swojej działalności rozwiązania w chmurze prywatnej działającej na platformie VMware. Tematykę hostingu aplikacji w takim modelu opisuje tekst o programach na zamówienie a chmurze i VMware, a architekturę serwerową magazynowego systemu w chmurze strona o magazynie w chmurze.
Co chroni RAID, a czego nie
Macierz RAID zwiększa odporność na awarię pojedynczego dysku, ale nie chroni przed usunięciem pliku, błędem aplikacji ani szyfrowaniem danych przez złośliwe oprogramowanie. Zmiana trafia na wszystkie dyski macierzy jednocześnie. Dlatego RAID i kopia zapasowa rozwiązują dwa różne problemy.
| Poziom RAID | Odporność na awarię dysku | Uwagi |
|---|---|---|
| RAID 1 | jeden dysk z pary | lustro, użyteczna pojemność równa jednemu dysku |
| RAID 5 | jeden dysk w grupie | wolniejsza odbudowa przy dużych dyskach |
| RAID 6 | dwa dyski w grupie | większy narzut zapisu |
| RAID 10 | zależnie od pary, co najmniej jeden dysk | szybki zapis, koszt połowy pojemności |
Sieć firmowa i zabezpieczenie brzegu
Sieć lokalna jest tak samo ważna jak serwery, bo każdy system firmy korzysta z niej do komunikacji. Obsługa informatyczna dba o dokumentację adresacji i konfigurację przełączników, a także pracę urządzenia brzegowego, które oddziela sieć firmową od Internetu.
Segmentacja sieci i VLAN
Segmentacja dzieli sieć na wydzielone części, na przykład sieć serwerów i sieć gości. Wydzielenie realizuje się na przełącznikach jako sieci VLAN, a ruch między segmentami przechodzi przez zaporę z regułami. Zainfekowany komputer w sieci gości nie widzi wtedy serwerów, a skaner lub drukarka nie mają dostępu do bazy danych.
Zapora klasy UTM i sieć Wi-Fi
SoftwareStudio wdraża u klientów zabezpieczenia klasy UTM, między innymi urządzenia WatchGuard. Zapora blokuje nieautoryzowany dostęp, a jednocześnie przepuszcza ruch potrzebny do pracy. Ochrona sieci bezprzewodowej dodaje bezpieczne połączenie dla pracowników mobilnych i gości.
- Reguły zapory - domyślna odmowa i jawne wyjątki dla usług, które firma faktycznie udostępnia.
- Dostęp zdalny - połączenie przez VPN, a nie przez otwarte porty usług na serwerze.
- Aktualizacje urządzenia - regularne wdrażanie poprawek oprogramowania zapory.
- Sieć bezprzewodowa - osobna sieć dla gości i uwierzytelnianie pracowników kontem firmowym.
Uzupełnieniem zapory jest integracja usług z katalogiem użytkowników. Opisuje ją oferta integracji z Active Directory, dzięki której pracownicy logują się do systemów jednym kontem, a uprawnienia zmienia się w jednym miejscu.
Monitoring łącza i zasilanie awaryjne
Zasilacz awaryjny UPS podtrzymuje serwer i przełączniki na czas potrzebny do bezpiecznego wyłączenia systemu, więc jego pojemność i stan baterii są elementem przeglądu. Przełączniki zarządzalne raportują stan portów protokołem SNMP, a system monitoringu porównuje wartości z progami i wysyła alarm. Podobnie monitoruje się łącze do Internetu: spadek przepustowości albo utrata pakietów są widoczne, zanim użytkownicy zaczną zgłaszać wolno działające aplikacje.
RPO i RTO jako wymagania wobec kopii zapasowych
Zanim ktokolwiek wybierze narzędzie do kopii zapasowych, firma odpowiada na dwa pytania. Ile danych może stracić i jak długo może pracować bez systemu. Pierwsza odpowiedź to RPO, czyli Recovery Point Objective, a druga to RTO, czyli Recovery Time Objective. Wartości ustala właściciel procesu biznesowego, nie informatyk, bo to on zna koszt przestoju.
| System | Przykładowe RPO | Przykładowe RTO | Wniosek dla kopii |
|---|---|---|---|
| Serwer plików biura | 1 dzień | kilka godzin | kopia nocna, przechowywana poza serwerem |
| Baza aplikacji sprzedażowej | kilkanaście minut | 1 do 2 godzin | częste kopie dziennika transakcji |
| Poczta firmowa | kilka godzin | kilka godzin | kopia skrzynek według harmonogramu |
| Serwer testowy | tydzień | kilka dni | kopia tygodniowa lub brak kopii |
Wartości w tabeli są przykładami ilustrującymi zależność, a nie wymaganiami obowiązującymi w każdej firmie. Ogólne pojęcia ciągłości działania i odtwarzania po awarii wyjaśnia dokumentacja ciągłości działania i odtwarzania po awarii w Microsoft Learn.
Jak z RPO wynika częstotliwość kopii
Częstotliwość kopii jest równa RPO albo krótsza. Jeśli firma akceptuje utratę kwadransa danych, dziennik transakcji kopiuje się co 15 minut. Jeśli akceptuje dzień, wystarczy kopia nocna. W praktyce dochodzi jeszcze czas przeniesienia kopii poza serwer, bo plik pozostawiony na dysku maszyny, która uległa awarii, nie chroni niczego.
RTO działa w drugą stronę: wyznacza minimalną szybkość odtwarzania. Odtworzenie bazy z kopii pełnej i dziennika trwa tyle, ile kopiowanie plików i ich odtwarzanie na dysku, więc ograniczają je przepustowość sieci i szybkość nośnika. Jeśli test odtworzenia trwa dłużej niż RTO, wymagane jest inne rozwiązanie: replika, szybszy nośnik albo lokalna kopia obok zdalnej.
Kolejność działań przy odtwarzaniu po awarii
Plan odtwarzania spisuje się przed awarią, żeby technik nie podejmował decyzji pod presją. Kolejność działań jest stała, a każdy krok ma osobę odpowiedzialną i miejsce zapisu wyniku.
- Ocena zakresu - ustalenie zakresu dotkniętych systemów oraz momentu, od którego dane są błędne.
- Wybór punktu odtworzenia - kopia sprzed zdarzenia, a nie ostatnia dostępna, jeśli dane są uszkodzone.
- Odtworzenie - przywrócenie systemu według instrukcji z dokumentacji środowiska.
- Kontrola spójności - sprawdzenie bazy poleceniem DBCC CHECKDB i potwierdzenie przez użytkowników ważnych procesów.
Strategia kopii zapasowych 3-2-1
Zasada 3-2-1 mówi: trzy kopie danych, na dwóch różnych nośnikach, w tym jedna poza siedzibą firmy. Pierwsza kopia to same dane produkcyjne, druga leży na nośniku lokalnym, a trzecia w innej lokalizacji lub w chmurze. Schemat chroni zarówno przed awarią urządzenia, jak i przed zdarzeniem obejmującym całą lokalizację.
Rodzaje kopii i łańcuch odtwarzania
Rodzaj kopii decyduje o czasie wykonania i zajętości nośnika oraz o szybkości odtworzenia. Kopie pełne odtwarza się najprościej, ale zajmują najwięcej miejsca. Kopie różnicowe i przyrostowe skracają okno backupu kosztem bardziej złożonego łańcucha odtwarzania.
| Rodzaj kopii | Zawartość | Odtworzenie wymaga |
|---|---|---|
| Pełna | wszystkie dane w danym momencie | jednej kopii |
| Różnicowa | zmiany od ostatniej kopii pełnej | kopii pełnej i najnowszej różnicowej |
| Przyrostowa | zmiany od ostatniej dowolnej kopii | kopii pełnej i wszystkich kolejnych przyrostowych |
Osobną decyzją jest retencja, czyli okres przechowywania kopii. Typowy schemat zachowuje kopie dzienne przez kilka tygodni, tygodniowe przez kilka miesięcy i miesięczne dłużej, zależnie od wymagań firmy i przepisów o przechowywaniu dokumentów. Dłuższa retencja pozwala cofnąć się do stanu sprzed błędu, który wykryto z opóźnieniem, ale zwiększa zajętość nośnika i koszt przechowywania w chmurze.
Kopia poza siedzibą i narzędzia do backupu
Kopia poza siedzibą chroni przed pożarem lub kradzieżą, a także przed szyfrowaniem danych, jeśli jest oddzielona od sieci produkcyjnej lub nie da się jej zmienić przez wskazany czas. Firma wybiera nośniki wymienne, drugą lokalizację albo chmurę, a decyzję opiera na RTO, bo pobranie dużego wolumenu przez łącze trwa długo.
Do maszyn wirtualnych i serwerów można zastosować rozwiązanie Nakivo Backup. Połączenie ochrony sieci z regularnym backupem skraca czas potrzebny na przywrócenie pracy firmy po incydencie, a szerszy kontekst usług w chmurze opisuje tekst o wykorzystaniu chmury obliczeniowej.
Kopie baz SQL Server i test odtworzenia
Bazy danych aplikacji branżowych wymagają innych kopii niż zwykłe pliki, bo baza pracuje w sposób ciągły, a jej stan ma być spójny w chwili zapisu. SQL Server oferuje kopię pełną i różnicową bazy oraz kopię dziennika transakcji. Poniższy skrypt T-SQL ilustruje ich użycie. Nazwa bazy i ścieżki są przykładowe.
-- Kopia pełna z kompresją i sumą kontrolną
BACKUP DATABASE Firma
TO DISK = N'D:\Kopie\Firma_pelna.bak'
WITH COMPRESSION, CHECKSUM, INIT;
-- Kopia różnicowa - zmiany od ostatniej kopii pełnej
BACKUP DATABASE Firma
TO DISK = N'D:\Kopie\Firma_roznicowa.bak'
WITH DIFFERENTIAL, COMPRESSION, CHECKSUM, INIT;
-- Kopia dziennika transakcji (wymaga modelu odzyskiwania FULL)
BACKUP LOG Firma
TO DISK = N'D:\Kopie\Firma_dziennik_1015.trn'
WITH COMPRESSION, CHECKSUM, INIT;Model odzyskiwania FULL zachowuje dziennik transakcji do czasu jego skopiowania, więc bez regularnych kopii dziennika plik rośnie. Model SIMPLE pozwala go zwalniać automatycznie, lecz uniemożliwia odtworzenie do wybranej minuty. Składnię polecenia opisuje dokumentacja instrukcji BACKUP w Microsoft Learn.
Weryfikacja kopii i test odtworzenia
Sprawdzenie kopii ma dwa poziomy. Polecenie RESTORE VERIFYONLY potwierdza, że plik jest czytelny i spójny, ale nie odtwarza bazy. Pewność daje dopiero odtworzenie kopii na serwerze testowym pod inną nazwą, z zapisaniem, ile to trwało.
-- Sprawdzenie czytelności pliku kopii
RESTORE VERIFYONLY
FROM DISK = N'D:\Kopie\Firma_pelna.bak'
WITH CHECKSUM;
-- Odtworzenie na serwerze testowym pod inną nazwą
RESTORE DATABASE Firma_test
FROM DISK = N'D:\Kopie\Firma_pelna.bak'
WITH MOVE N'Firma' TO N'E:\Test\Firma_test.mdf',
MOVE N'Firma_log' TO N'E:\Test\Firma_test.ldf',
STATS = 10;Reguła: czas odtworzenia zmierzony w teście jest jedyną wiarygodną wartością RTO.
Test odtworzenia wykonuje się w odstępach określonych w umowie, na przykład raz na kwartał, a jego wynik trafia do dokumentacji. Wpis zawiera datę i nazwę bazy oraz czas odtworzenia z wynikiem kontroli spójności. Bez takiego zapisu klient nie ma jak sprawdzić, czy zobowiązanie dostawcy jest wypełniane.
Monitoring i dokumentacja w umowie o utrzymanie
Monitoring serwerów i sieci wykrywa problemy, zanim odczują je użytkownicy, na przykład zapełniający się dysk albo przerwane zadanie kopii. Alerty trafiają do systemu zgłoszeń, gdzie nadaje się im priorytet. Bez monitoringu firma dowiaduje się o awarii dopiero od pracowników.
Dokumentacja środowiska obejmuje spis serwerów z rolami i wersjami, schemat sieci z adresacją oraz opis harmonogramu kopii. Przydaje się przy zmianie dostawcy i przy awarii, gdy nie ma czasu na odtwarzanie wiedzy z pamięci. Umowa wskazuje też, kto przechowuje hasła administracyjne i jak firma uzyskuje do nich dostęp niezależnie od dostawcy.
| Model współpracy | Dla kogo się sprawdza |
|---|---|
| Umowa ryczałtowa | firmy z przewidywalną liczbą zgłoszeń i potrzebą stałego czasu reakcji SLA |
| Wsparcie zdalne na godziny | małe biura bez rozbudowanej infrastruktury serwerowej |
| Wdrożenie projektowe | migracja albo uruchomienie nowego systemu bez stałego abonamentu |
Firmy z dużą liczbą użytkowników i lokalizacji potrzebują dodatkowo katalogu domenowego i polityk, które opisuje tekst o obsłudze informatycznej przedsiębiorstw. Ogólne modele zlecania usług zewnętrznemu dostawcy przedstawiają teksty o outsourcingu IT w Poznaniu oraz o outsourcingu informatycznym w Poznaniu. Poza obsługą infrastruktury SoftwareStudio wdraża oprogramowanie dedykowane, w tym aplikacje webowe i mobilne na Androida, a zakres usług zestawia strona usługi SoftwareStudio.
